การพัฒนาเจตคติในเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยสถานการณ์จริง

ชื่อเรื่อง การพัฒนาเจตคติในเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยสถานการจริง
ด้วยการศึกษาวงจรชีวิตผีเสื้อ
ช่วงชั้นที่ 2 ระดับชั้นประถมศึกษาปี่ 4
กลุ่มสาระเรียนรู้ สาระเรียนรู้วิทยาศาสตร์
ปีการศึกษา 2549
ชื่อผู้วิจัย นายนพรัตน์ สุนทรพนาเวศ
ความเป็นมาของการวิจัย
หลักการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 หมวด 4 มาตรา 22 กล่าวว่า “การจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ ต้องถือว่าผู้เรียนสำคัญที่สุด นั่นคือการจัดการเรียนรู้ให้โอกาสผู้เรียนได้ค้นพบความรู้เอง มีส่วนร่วมในการสร้างผลการเรียนรู้ มีความหมายแก่ตนเอง (วัฒนาพร ระงับทุกข์.11 : 2545)
ในมาตรา 24 ยังให้แนวการจัดการเรียนรู้ โดยให้ผู้เรียนเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกการปฏิบัติ ให้ทำได้คิดเป็น ทำเป็น รักการอ่านและเกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
กระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง (Self – directed Learning) การเรียนรู้ด้วยตนเองเป็นวิธีการศึกษาหาความรู้ด้วยตนเองของผู้เรียน โดยอาจศึกษาอย่างอิสระจากห้องเรียน ศึกษาตามความสนใจ ความถนัด ความต้องการของตนจากสื่อ อุปกรณ์ ที่มีอยู่ในแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษา หรือแหล่งเรียนรู้ต่างๆในชีวิตประจำวัน(วัฒนาพร ระงับทุกข์.50 : 2545)
การจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง จำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้เรียนจะต้องได้รับการฝึกให้มีทักษะและยุทธศาสตร์การเรียนรู้ที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ด้วยตนเอง เช่นการบันทึกข้อความ การจัดประเภทหมวดหมู่ การสังเกต การแสวงหาและการใช้แหล่งเรียนรู้ (วัฒนาพร ระงับทุกข์.51 : 2545) ศ.นพ.ประเวศ วะสี กล่าวว่า หัวใจของการปฏิรูปการศึกษา คือการปฏิรูปการเรียนรู้ หัวใจของการปฏิรูปการเรียนรู้ คือการปฏิรูปจากการยึดวิชาเป็นตัวตั้งมาเป็นยึดมนุษย์ หรือผู้เรียนเป็นตัวตั้ง หรือที่เรียกว่าผู้เรียนสำคัญที่สุด การเรียนรู้ที่ผู้เรียนเป็นที่ตั้งหรือยึดผู้เรียนเป็นสำคัญหมายถึงการเรียนรู้ในสถานการณ์จริง (ศึกษาธิการ. ก : 2543)
การเรียนรู้โดยประสบการณ์ตรง ควรลดการถ่ายทอดเนื้อหาวิชาลง ผู้เรียนกับผู้สอนมีบทบาทร่วมกัน ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในการแสวงหาความรู้ ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากสถานการณ์จริงที่เป็นประโยชน์และสัมพันธ์กับชีวิตจริง เรียนรู้ความจริงในตัวเองและความจริงในสิ่งแวดล้อมจากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย(ศึกษาธิการ. 19 : 2543)

สภาพที่คาดหวัง
จากการสังเกตการณ์ทำกิจกรรมการเรียนรู้เกี่ยวกับการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง พบว่ามีนักเรียนจำนวนหนึ่งไม่ผ่านการประเมิน
หมายเหตุ จากการสังเกตพบว่า พัฒนาการสนใจ/ใฝ่รู้ร้อยละ 92.31 ค้นคว้านอกห้องร้อยละ 69.32
มีการซักถามร้อยละ100 ส่งงานตรงเวลาร้อยละ 100 เรียนรู้ด้วยตนเองร้อยละ 100 ผ่านการประเมินร้อยละ 100


1. นักเรียนทั้ง 13 คน มีความกระตือรือร้นในการศึกษาวงจรชีวิตผีเสื้อเด็กชายพีรพัฒน์ รัตนไพบูลย์ เด็กชายสุรศักดิ์ สูญสิ้นภัย ซึ่งเป็นเด็กสมาธิสั้นต้องรับประทานยาทุกวัน ประสบผลสำเร็จในการเลี้ยงผีเสื้อถึง 3 ตัว
2. นักเรียนสามารถบันทึกการเปลี่ยนแปลงของวงจรผีเสื้อได้ถูกต้อง
3. นักเรียนสนใจซักถามตลอดเวลาเมื่อมีโอกาส
ข้อเสนอแนะ
1. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ควรคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล
2. ผู้สอนควรให้กำลังใจดูแลอย่างใกล้ชิด
3. ทุกๆปัญหาของนักเรียน ครูมืออาชีพสามารถแก้ไขได้

การสะท้อนความคิด
หลักการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 หมวด 4 มาตรา 22 กล่าวว่า “การจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ ต้องถือว่าผู้เรียนสำคัญที่สุด นั่นคือการจัดการเรียนรู้ให้โอกาสผู้เรียนได้ค้นพบความรู้เอง มีส่วนร่วมในการสร้างผลการเรียนรู้ มีความหมายแก่ตนเอง (วัฒนาพร ระงับทุกข์.11 : 2545)
ในมาตรา 24 ยังให้แนวการจัดการเรียนรู้ โดยให้ผู้เรียนเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกการปฏิบัติ ให้ทำได้คิดเป็น ทำเป็น รักการอ่านและเกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
กระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง (Self – directed Learning) การเรียนรู้ด้วยตนเองเป็นวิธีการศึกษาหาความรู้ด้วยตนเองของผู้เรียน โดยอาจศึกษาอย่างอิสระจากห้องเรียน ศึกษาตามความสนใจ ความถนัด ความต้องการของตนจากสื่อ อุปกรณ์ ที่มีอยู่ในแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษา หรือแหล่งเรียนรู้ต่างๆในชีวิตประจำวัน(วัฒนาพร ระงับทุกข์.50 : 2545)
การจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง จำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้เรียนจะต้องได้รับการฝึกให้มีทักษะและยุทธศาสตร์การเรียนรู้ที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ด้วยตนเอง เช่นการบันทึกข้อความ การจัดประเภทหมวดหมู่ การสังเกต การแสวงหาและการใช้แหล่งเรียนรู้ (วัฒนาพร ระงับทุกข์.51 : 2545)
วางแผนการเรียน โดยกำหนด
- เป้าหมายการเรียนรู้
- เวลาที่ใช้
- แหล่งเรียนรู้ที่สามารถใช้ศึกษาค้นคว้า
- ผู้ที่สามารถให้คำปรึกษาหากมีปัญหา
- กิจกรรมและสื่อที่ใช้
- วิธีเรียน
- เรียนด้วยตนเองหรือกลุ่ม หรือเป็นคู่
ขั้นตอนในการดำเนินการศึกษาค้นคว้า
1. การกำหนดหัวข้อที่จะศึกษา กำหนดขอบข่าย และวิธีการศึกษารายละเอียดของหัวข้อ
2. การหาแหล่งความรู้ การซักถามผู้รู้ ชมวีดีทัศน์ ภาพยนตร์ สื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆจากชุมชน
3. การได้มาซึ่งความรู้ ผู้เรียนต้องค้นพบข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้ที่ต้องการด้วยวิธีการต่างๆ เช่นศึกษาห้องสมุด ศึกษาจากสถานที่จริง
4. การใช้ข้อมูลความรู้ วิเคราะห์เลือกข้อมูลที่ต้องการ เลือกข้อมูลที่อยู่ในขอบข่าย
5. การเปรียบเทียบข้อมูล และเสนอความคิดเห็นของตนเอง คิดวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ เสนอความคิดเห็นของตนเอง
6. การนำเสนอข้อมูล ด้วยวิธีการต่างๆ เช่น รูปภาพ แผนฟัง แผนภูมิ
7. ประเมินผล เพื่อประเมินจุดดีและจุด้อย และนำผลการประเมินมาปรับปรุงหรือพัฒนางานต่อไป
(วัฒนาพร ระงับทุกข์.54 : 2545)
ศ.สุมน อมรวิวัฒน์ กล่าวว่าการเรียนรู้เป็นกิจกรรมที่สำคัญอย่างหนึ่งของชีวิต และแสดงว่าบุคคลนั้นมีการเจริญเติบโต การเรียนรู้เป็นหัวใจของการศึกษา (ศึกษาธิการ. ง : 2543)
ศ.นพ.ประเวศ วะสี กล่าวว่า หัวใจของการปฏิรูปการศึกษา คือการปฏิรูปการเรียนรู้ หัวใจของการปฏิรูปการเรียนรู้ คือการปฏิรูปจากการยึดวิชาเป็นตัวตั้งมาเป็นยึดมนุษย์ หรือผู้เรียนเป็นตัวตั้ง หรือที่เรียกว่าผู้เรียนสำคัญที่สุด การเรียนรู้ที่ผู้เรียนเป็นที่ตั้งหรือยึดผู้เรียนเป็นสำคัญหมายถึงการเรียนรู้ในสถานการณ์จริง (ศึกษาธิการ. ก : 2543)
การเรียนรู้โดยประสบการณ์ตรง ควรลดการถ่ายทอดเนื้อหาวิชาลง ผู้เรียนกับผู้สอนมีบทบาทร่วมกัน ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในการแสวงหาความรู้ ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากสถานการณ์จริงที่เป็นประโยชน์และสัมพันธ์กับชีวิตจริง เรียนรู้ความจริงในตัวเองและความจริงในสิ่งแวดล้อมจากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย(ศึกษาธิการ. 19 : 2543)





































บรรณานุกรม
คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ. ปฏิรูปการเรียนรู้ ผู้เรียนสำคัญที่สุด.พิมพ์ครั้งที่ 5
กรุงเทพฯ : คุรุสภา,2543
วัฒนาพร ระงับทุกข์. เทคนิคและกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ตามหลักสูตรการศึกษาขั้น
พื้นฐาน พ.ศ.2544 กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิค,2545.